سید محمدباقر درچهای
سیّد محمّدباقر دُرچهای (۱۲۶۴-۱۳۴۲ق) فقیه شیعه و از اساتید حوزه علمیه اصفهان بود. او متولد روستای درچه لنجان اصفهان، از سادات منتسب به امام موسی کاظم(ع) و از نوادگان سید محمد میرلوحی سبزواری، عالِم دوره صفویه است. تحصیلات حوزوی را در اصفهان و نجف نزد میرزای شیرازی و میرزا حبیبالله رشتی به پایان رساند و سپس به اصفهان بازگشت و تا پایان عمر به تدریس فقه و اصول در مدرسه نیمآورد و امامت جماعت در مسجد بازارچه وزیر اشتغال داشت. از ویژگیهای فکری او تأکید بر توحید و مخالفت با غلو و مطالب بیضابطه در مجالس روضه بود. در دوره مشروطه، رویکردی محتاطانه داشت و با شیخ فضلالله نوری همفکری میکرد. وی در ۲۸ ربیعالثانی ۱۳۴۲ق در درچه درگذشت و بنا بر نقلی، بهدست عوامل رضاخان به قتل رسید. پیکرش به تخت فولاد اصفهان منتقل و به خاک سپرده شد.
ولادت و درگذشت
سید محمدباقر درچهای فرزند سیدمرتضی در ۱۲۶۴ق برابر با ۱۲۲۵ش در روستای دُرچه در لِنجان اصفهان به دنیا آمد.[۱] نسبش به امام موسی کاظم(ع) میرسد. جد اعلایش سید محمد میرلوحی سبزواری از عالمان بزرگ اصفهان در دوره صفویه و معاصر با محمدتقی مجلسی بود.[۲]
درچهای در ۲۸ ربیعالثانی ۱۳۴۲ق[۳] در درچه درگذشت. درباره مرگ او اظهارنظرهای متفاوتی صورت گرفته است. به گفته سیدتقی درچهای (نوه علامه درچهای) او در حمام و به دست عوامل رضاخان کشته شده است.[۴] برخی دیگر از خفهشدن او در خزینه حمام سخن گفتهاند.[۵] [یادداشت ۱] پیکر وی از درچه به اصفهان تشییع شد و در قبرستان تخت فولاد به خاک سپرده شد.[۷]
فعالیت علمی
تحصیل
محمدباقر درچهای در سیزده سالگی فراگیری علوم دینی را در اصفهان آغاز کرد. او فقه و اصول را نزد سید محمدباقر خوانساری، صاحب روضات الجنات، محمدحسن نجفی، ابوالمعالی کرباسی و... فرا گرفت.
سید محمدباقر در حدود ۱۲۹۰ق برای تکمیل تحصیلات به نجف رفت و در درسهای خارج فقه و اصول میرزای شیرازی، سید حسین کوه کمری و میرزا حبیبالله رشتی و... حاضر شد.[۸]
تدریس، نظم، تهذیب
درچهای در ۱۳۰۳ق به اصفهان بازگشت و تا آخر عمر به تألیف، تدریس و فعالیتهای علمی و اجتماعی پرداخت. محل تدریس او مدرسه نیمآورد و مسجد نو و محل اقامۀ نماز جماعت او مسجد بازارچه وزیر بود.[۹]
درچهای در حوزه علمیه اصفهان فقه و اصول تدریس میکرد. گفته شده طلاب علوم دینی برای استفاده از درس وی به این شهر میآمدند.
مباحث درس درچهای عمدتاً برگرفته از تقریرات درسهای میرزا حبیبالله رشتی بود. گفتهاند که وی سه درس در هر روز داشت و هر درس را سه بار تقریر میکرد.[۱۰]درچهاى سى و هشت سال به امامت و رياضت مشغول بود.[۱۱] به گفته جلالالدین همایی درچهای آیتی بزرگ در علم و ورع بود و در سادگى و صفاى روح و بىاعتنايى به امور دنيوى گويى فرشتهاى بود كه از عرش به فرش آمده و براى تربيت خلايق با ايشان همنشين شده است.[۱۲]
شاگردان
برخی از مشهورترین شاگردان درچهای عبارتند از:
آثار
برخی از آثار درچهای عبارتند از:
- حاشیه بر دو کتاب المکاسب و فرائد الاصول شیخ انصاری
- حاشیه بر مجمع الرسائل شیخ محمد حسن گزی
- حاشیه بر الحدائق فی اصول الدین شیخ جعفر شوشتری
- رساله عملیه
- رسالهای در جبر و تفویض
- کتابی مفصل شامل یک دوره فقه و اصول[۱۴] که احتمالا تقریرات درس استادش میرزا حبیب الله رشتی بوده است.[۱۵]
- میزان الفقاهه: این کتاب شامل یک دوره کامل دروس فقه او و چند مقاله در جبر و تفویض از مباحث کلامی که در ۲۶ جلد چاپ شده است.[۱۶]
مرجعیت
پس از درگذشت سید اسماعیل صدر (۱۳۳۸ق) بسیاری از مردم اصفهان و شهرهای دیگر، او را به عنوان مرجع تقلید خود برگزیدند.[۱۷]
برخی از اندیشهها
شواهد نشان میدهد درچهای به اعتدال گرایش داشت که در دو حوزه قابل پیگیری است: تأکید ویژه بر توحید و پرهیز از نقل مطالب دروغ در روضهها. او همواره توحید را مقدم میداشت و حتی هنگام سخن از مقام ائمه(ع)، ابتدا به تفصیل درباره توحید بحث میکرد. حسن مدرس از شاگردان وی نقل کرده که استاد در پاسخ به پرسشی درباره اهلبیت، شب قدر ابتدا به توضیح توحید پرداخت و سپس به مقام ائمه رسید. به باور درچهای، محبت اهل بیت در سایه توحید معنا مییابد و باید مستدل، عمیق و خالصانه باشد؛ مدرس تأکید کرد که این رویکرد، توجه او را به توحید قویتر ساخت.[۱۸]
مدرس همچنین گفت درچهای به واعظانی که کمتر از توحید میگفتند و بیشتر به ائمه تکیه داشتند، تذکر میداد: «بابا یک چیزی هم برای خدا باقی بگذار.» شاگرد دیگر، زند کرمانی، این شایعه را که درچهای به معجزات ائمه باور ندارد، توطئهای دانست که برخی با صحنهسازیهای تصنعی (مانند طلب صدقه و گفتن «ابوالفضل طول عمرت دهد») او را به واکنش وامیداشتند؛ درچهای در پاسخ میگفت: «چرا نمیگویید خدایا به حق ابوالفضل...؟» و نسبت الوهیت به بندگان خدا را نادرست میخواند.[۱۹]
از این موارد روشن میشود که درچهای در عقیده توحیدی بسیار مراعاتکار بود و هیچگونه توهم الوهیت درباره ائمه یا فرزندان آنان را برنمیتابید. اشرفی اصفهانی نیز این نسبتها را شایعه خواند و تأکید کرد درچهای فقط با الفاظ شرکآمیز مخالفت میکرد. آیت الله خراسانی نقل کرد که یکبار سائلی به ایشان گفت: «علی حاجتت را روا کند»؛ درچهای با شنیدن این جمله، دست از جیب کشید و بدون اعتنا به سائل به راه خود ادامه داد.[۲۰]
علاوه بر حساسیت توحیدی، درچهای به محتوای روضهها نیز توجه داشت. خود او طرفدار عزاداری بود و مجلس برگزار میکرد، اما منبریها جرأت گفتار بیضابطه نداشتند. یکبار واعظی گفت امام حسین(ع) در عاشورا همه هستیاش را برای خدا داد، پس خداوند در قیامت «هستی و نیستیاش را در اختیار امام خواهد گذاشت». درچهای با شنیدن این سخن، از حجره بیرون آمد و فریاد زد: «بیا پایین! نگو این حرفهای خلاف را! کی خدا چنین خواهد کرد؟»[۲۱]
فعالیت سیاسی اجتماعی
درچهای در عملکرد سیاسی بسیار محتاط بود، در ماجرای نهضت مشروطه همفکری او با شیخ فضل الله نوری در برههای گزارش شده است.[۲۲] او در پاسخ به استفتائی در ربیع الثانی ۱۳۲۶ق دربارۀ مجلس شورای ملی، مفاسد این مجلس را در دو سال گذشته از حد و حصر بیرون دانست و کمک کردن به تشکیل آن را حرام خواند.[۲۳]
خصوصیات
بر اساس منابع معتبر، سید محمدباقر درچهای با صفاتی همچون سادهزیستی، پرهیزکاری، احتیاط در مصرف وجوه شرعی، مبارزه با خرافات و عقاید ناروا (بهویژه اظهارات غلوآمیز درباره امامان شیعه(ع))، نظم بسیار در زندگی و جدیت در امر تدریس شناخته میشد.[۲۴]
چنانکه به گفته همایی، حتی خبر شنیدن درگذشت مادرش نیز موجب تعطیلی درس او نشد و ایشان بر نظم و تداوم علمی خود پایبند ماند.[۲۵]
رسول جعفریان، تاریخپژوه معاصر، بر این باور است که نقطه برجسته در زندگی این مجتهد و مدرس بزرگ آن است که وی عالمی مهذَّب و دانشمندی معتدل در معتقدات شیعی خود بود و از این جهت، امتیازی قابلملاحظه بر بسیاری از عالمان و روحانیان همدوره خود دارد.[۲۶]
خاندان درچهای
سیدمحمدباقر درچهای، فرزند سیدمرتضی، فرزند سیداحمد، فرزند سیدمرتضی، فرزند میرمحمدهادی، فرزند سیدمحمد میرلوحی سبزواری است. نسب وی با ۲۸ واسطه به امام موسی کاظم(ع) میرسد.[۲۷]
پدرش، سید مرتضی درچهای (متوفی ۱۲۸۸ق در نجف اشرف)، از عالمان دینی بود که به تبلیغ و ارشاد مردم اشتغال داشت. وی دارای ۹ پسر بود: سید جعفر، سید احمد، سید علی، سید محمدحسین، سید محمدباقر، سید حسن، سید تقی، سید محمدمهدی و سید محمدصادق. تمامی این فرزندان از عالمان و مدرسان علوم دینی بوده و به تبلیغ و ارشاد مردم مشغول بودند.[۲۸]
در میان برادران، سه تن از اساتید مشهور حوزه علمیه اصفهان به شمار میروند: سید محمدباقر درچهای، سید محمدحسین درچهای (متوفای ۱۳۳۶ق) و سید محمدمهدی درچهای (متوفای ۱۳۶۴ق).[۲۹]
همچنین میر محمدهادی میرلوحی سبزواری، صاحب کتاب اصول العقائد و جوامع الفوائد و فرزند سید محمد میرلوحی سبزواری، از اجداد درچهای است.[۳۰]
فرزندان و دامادها
سید محمدباقر درچهای دارای چهار پسر بود: سید ابوالعُلا[۳۱]، سید ابوالمعالی، سید ابوالحسن و سید احمد. همچنین چهار دختر به نامهای فاطمه، زهرا، سرور و اشرف داشت. تمامی پسران او از عالمان دینی بودند.[۳۲]
دامادهای سید محمدباقر درچهای نیز عبارتند از: سید محمدرضا مرتضوی درچهای، سید عبدالوهاب مرتضوی درچهای، سید نصرالله موسوی درچهای و سید ابوتراب مرتضوی درچهای.[۳۳]
بزرگداشت
به مناسبت سالگرد درگذشت این فقیه و مرجع بزرگ شیعه، مراسم متعددی در سالهای اخیر برگزار شده است.
- یکصدمین سالگرد درگذشت (۱۳۹۹ش)؛ در سالروز یکصدمین سال درگذشت سید محمدباقر درچهای، مراسمی با سخنرانی محمد قطبی (دبیر کنگره بزرگداشت) در ۲۷ آذرماه ۱۳۹۹ش به صورت مجازی و وبینار برگزار گردید.[۳۴]
- صد و یکمین سالگرد (۱۴۰۱ش)؛ مراسم بزرگداشت صد و یکمین سالگرد درگذشت سید محمدباقر درچهای در آذرماه ۱۴۰۱ش برگزار شد.[۳۵]
- صد و سومین سالگرد (۱۴۰۲ش)؛ صد و سومین سالگرد درگذشت ایشان در مسجد جامع شهر درچه در ۲۲ آذرماه ۱۴۰۲ش برگزار گردید.[۳۶]
- صد و چهارمین سالگرد (۱۴۰۳ش)؛ صد و چهارمین سالگرد درگذشت وی نیز در مسجد جامع شهر درچه در ۱۰ آبانماه ۱۴۰۳ برگزار شد.[۳۷]
تک نگاریها
- ستارهای از شرق، شرح احوال و وقايع عصر علامه سيد محمد باقر درچهاى
پانویس
- ↑ میرلوحی سبزواری، اصول العقائد و جامع الفوائد، ۱۴۰۱ش، ج۱، ص۶۱
- ↑ آقا بزرگ طهرانی، طبقات اعلام الشیعة، قسم۱، ص۲۲۲، ۲۲۵؛ حبیبآبادی، مکارم الآثار، ج۵، ص۱۷۶۶، ۱۷۷۴؛ روضاتی، زندگانی حضرت آیت الله چهارسوقی، ص۱۵۷، ۱۵۹-۱۶۰؛ مهدوی، تذکرة القبور، ص۱۸۹-۱۹۰.
- ↑ حائری، روزشمار شمسی، ۱۳۸۶ش، ص۶۳۵.
- ↑ درچهای، سیدتقی، ستارهای از شرق، ۱۳۸۳ش، ص۲۳۴
- ↑ آیتالله سید محمدباقر درچهای، سایت تبیان.
- ↑ آیتالله درچهای از آخرین فروغهای حوزه کهن اصفهان بود، خبرگزاری ایمنا.
- ↑ جناب اصفهانی، ص۲۴۳-۲۴۴؛ آقابزرگ طهرانی، طبقات اعلام الشیعة، قسم۱، ص۲۲۴؛ همایی، تاریخ اصفهان، ص۴۵۰.
- ↑ آقا بزرگ طهرانی، طبقات اعلام الشیعة، قسم۱، ص۲۲۴؛ مهدوی، تذکرة القبور، ص۱۹۱؛ روضاتی، زندگانی حضرت آیت الله چهارسوقی، ص۱۵۷.
- ↑ آقا بزرگ طهرانی، طبقات اعلام الشیعة، قسم۱، ص۲۲۴؛ روضاتی، زندگانی حضرت آیت الله چهارسوقی، ص۱۵۷، ۱۵۹-۱۶۰.
- ↑ جناب اصفهانی، رجال و مشاهیر اصفهان، ص۲۴۳، نجفی قوچانی، سیاحت شرق، ص۱۶۳؛ جابری انصاری، تاریخ اصفهان و ری و همه جهان، ص۳۹۰؛ مهدوی، تذکرة القبور، ص۱۹۱.
- ↑ دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، فصلنامه اخلاق، ج۲، ص۹.
- ↑ دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، فصلنامه اخلاق، ج۲، ص۹.
- ↑ روضاتی، زندگانی حضرت آیت الله چهارسوقی، ص۱۵۸-۱۶۰؛ مهدوی، تذکرة القبور، ص۱۹۱؛ همایی، شعوبیه، ص۹۹-۱۰۰؛ درچهای، ستارهای از شرق، شرح احوال و وقایع عصر علامه سید محمد باقر درچهای، ص۶۵۸-۷۴۵.
- ↑ آقابزرگ، طبقات اعلام الشیعة، قسم۱، ص۲۲۴-۲۲۵؛ مهدوی، تذکرة القبور، ۱۹۱-۱۹۲؛ انصاری قمی، «پژوهشی در آثار و تألیفات شیخ مرتضی انصاری»، ص۱۰۱-۱۰۷.
- ↑ جناب اصفهانی، رجال و مشاهیر اصفهان، ص۲۴۳؛ آقا بزرگ طهرانی، الذریعه، ج۴، ص۳۷۲.
- ↑ «آیین رونمایی از کتاب «میزان الفقاهه» برگزار شد»، خبرگزاری حوزه.
- ↑ موسوی اصفهانی، احسن الودیعة ، ج۱، ص۱۳۷؛ بامداد، شرح حال رجال ایران در قرن ۱۲ و۱۳ و ۱۴ هجری، ج۵، ص ۲۱۸.
- ↑ جعفریان، «آیتالله سید محمد باقر درچهای مرجعی معتدل در عرصه اندیشههای شیعی (معرفی کتاب ستارهای از شرق)»، به نقل از پرتال جامعه علوم انسانی.
- ↑ جعفریان، «آیتالله سید محمد باقر درچهای مرجعی معتدل در عرصه اندیشههای شیعی (معرفی کتاب ستارهای از شرق)»، به نقل از پرتال جامعه علوم انسانی.
- ↑ جعفریان، «آیتالله سید محمد باقر درچهای مرجعی معتدل در عرصه اندیشههای شیعی (معرفی کتاب ستارهای از شرق)»، به نقل از پرتال جامعه علوم انسانی.
- ↑ جعفریان، «آیتالله سید محمد باقر درچهای مرجعی معتدل در عرصه اندیشههای شیعی (معرفی کتاب ستارهای از شرق)»، به نقل از پرتال جامعه علوم انسانی.
- ↑ جابری انصاری، ص۳۹۸; مهدوی، بیان سبل الهدایة، ج۲، ص۵۰; روضاتی، ص۱۵۷; عقیلی، ص۶۵،۶۷
- ↑ ملکزاده، ج۴، ص۹۲۶-۹۲۷
- ↑ آقا بزرگ طهرانی، قسم۱، ص۲۲۴؛ روضاتی، زندگانی حضرت آیتالله چهارسوقی، ص۱۵۷؛ موسوی اصفهانی، احسن الودیعة، ج۱، ص۱۳۷؛ حبیبآبادی، مکارم الآثار، ج۵، ص۱۷۸۰، پانویس.
- ↑ همایی، شعوبیه، ص۹۹-۱۰۰.
- ↑ تاثیر استاد بر شاگرد (رابطه آیتالله بروجردی با آیتالله درچهای)، سایت کتابخانه تخصصی تاریخ اسلام و ایران.
- ↑ درچهای، میزان الفقاهه، ۱۳۹۶ش، ج۲۶، ص۴۷.
- ↑ درچهای، ستارهای از شرق، ۱۳۸۳ش، ص۷۷۴-۷۷۸.
- ↑ درچهای، میزان الفقاهه، ۱۳۹۶ش، ج۲۶، ص۱۶و۴۸.
- ↑ «کتاب اصول العقائد و جوامع الفوائد رونمایی شد»، سایت خبرگزاری رسمی حوزه.
- ↑ مهدوی، تذکرة القبور، ص۱۹۲، که نام وی را ابوالعلی ضبط کرده است.
- ↑ آقا بزرگ طهرانی، طبقات اعلام الشیعة، ج۱، ص ۲۲۵؛ روضاتی، زندگانی حضرت آیت الله چهارسوقی، ص۱۵۹؛ حبیبآبادی، مکارم الآثار، ج۵، ص۷۸۵-۷۹۰؛ برای تفاصیل: سید تقی درچهای، ص۷۸۵-۷۹۰.
- ↑ درچهای، میزان الفقاهه، ۱۳۹۶ش، ج۲۶، ص۱۸.
- ↑ برگزاری آیین گرامیداشت یکصدمین سال رحلت آیت الله سید محمد باقر درچه ای به شکل وبینار، خبرگزاری برنا.
- ↑ «برگزاری سالگردِ ارتحال علامه سید محمد باقر درچهای»، خبرگزاری صدا و سیما.
- ↑ بزرگداشت صد و سومین سالگرد ارتحال علامه سید محمدباقر درچهای، خبرگزاری صدا و سیما.
- ↑ بزرگداشت صدو چهارمین سالگرد ارتحال علامه سید محمد باقر درچهای.، خبرگزاری صدا و سیما.
یادداشت
منابع
- آذرنگ، عبدالحسین، «علی دشتی: روزنامه نگار،سیاستمدار، نویسندهو منتقد ادبی، بخارا، ش۲۹ و۳۰ (فروردین-تیر۱۳۸۲)»
- آقا بزرگ طهرانی، طبقات اعلام الشیعة، نقباء البشر فی القرن الرابع عشر، مشهد-قسم ۴-۱، ۱۴۰۴ق.
- انصاری قمی، ناصرالدین، «پژوهشی در آثار و تألیفات شیخ مرتضی انصاری»، آینه پژوهش، سال۵، ش۳، (مهر-آبان ۱۳۷۳).
- بامداد، مهدی، شرح حال رجال ایران در قرن ۱۲ و۱۳ و ۱۴ هجری، تهران، ۱۳۵۷ش.
- جابری انصاری، تاریخ اصفهان و ری و همه جهان، اصفهان، ۱۳۲۱ش.
- جناب اصفهانی، علی، رجال و مشاهیر اصفهان (الاصفهان)، چاپ رضوان پورعصار، اصفهان۱۳۸۵ش.
- حبیب آبادی، محمدعلی، مکارم الآثار، ج۵، اصفهان، ۱۳۵۵ش.
- درچهای، سيد تقی، ستارهای از شرق، شرح احوال و وقایع عصر علامه سید محمد باقر درچهای، تهران، ۱۳۸۳ش.
- درچهاي، سيد محمد باقر، ميزان الفقاهه، انتشارات مركز ذخائر اسلامي، قم، ۱۳۹۷ش.
- رسول جعفریان، آیت الله سید محمد باقر درچهای مرجعی معتدل در عرصه اندیشههای شیعی (معرفی کتاب ستارهای از شرق).
- روضاتی، محمدعلی، زندگانی حضرت آیت الله چهارسوقی، حاوی شرح حال بیش از یکصد نفر رجال قرون اخیره، اصفهان، ۱۳۳۲ش.
- عقیلی احمد، نگرشی بر مشروطیت، اصفهان: مشاهیر عصر مشروطه مدفون در تخت فولاد، اصفهان، ۱۳۸۵ش.
- ملکزاده، مهدی،تاریخ انقلاب مشروطیت ایران، تهران، ۱۳۶۳ش.
- موسوی اصفهانی، محمد مهدی، احسن الودیعة فی تراجم اشهر مشاهیر مجتهدی الشیعة، او، تتمیم روضات الجنات، بغداد، ۱۳۴۸.
- مهدوی، تذکرة القبور، یا دانشمندان و بزرگان اصفهان، اصفهان، ۱۳۴۸ش.
- مهدوی، مصلح الدین، بیان سبل الهدایة فی ذکر اعقاب صاحب الهدایة، یا، تاریخ علمی و اجتماعی اصفهان در دو قرن اخیر، قم، ۱۳۶۷ش.
- میرلوحی سبزواری، سید محمدهادی، اصول العقائد و جامع الفوائد، تحقیق و تصحیح:سیدعلی موسوی درچهای، قم، ناشر:دارالنشر، چاپ اول، ۱۴۰۱ش.
- نجفی قوچانی،محمدحسن، سیاحت شرق، یا زندگینامۀ آقا نجفی قوچانی، چاپ رمضانعلی شاکری، تهران، ۱۳۶۲ش.
- همایی، جلال الدین، تاریخ اصفهان، مجلد ابنیه و عمارات، فصل تکایا و مقابر، به کوشش ماهدخت بانو همایی، تهران، ۱۳۸۱ش.
- همایی، شعوبیه، به اهتمام منوچهر قدسی، اصفهان، ۱۳۶۳ش.
- آقا بزرگ طهرانی، محمد محسن، الذریعه الی تصانیف الشیعه، چاپ علی نقی منزوی و احمد منزوی، بیروت، ۱۴۰۳ق/۱۹۸۳م.
- حائری، علی، روزشمار شمسی، قم، مرکز پژوهش های اسلامی صدا و سیما، ۱۳۸۶ش.
- آیت الله سید محمد باقر درچه ای، تبیان، تاریخ درج مطلب: ۱۴ آذر ۱۳۸۸، تاریخ بازدید: ۱۰ خرداد ۱۴۰۲.
بنقل از پرتال جامعه علوم انسانی.
- «کتاب اصول العقائد و جامع الفوائد رونمایی شد»، سایت تبیان، تاریخ درج مطلب: ۳ مردادماه ۱۴۰۱ش، تاریخ بازدید:۲۷ تیرماه ۱۴۰۲ش.
- تاثیر استاد بر شاگرد (رابطه آیت الله بروجردی با آیت الله درچه ای)، سایت موسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی.
- خبرگزاری برنا، آیین گرامیداشت یکصدمین سال رحلت آیت الله سید محمد باقر درچه ای به شکل وبینار»، تاریخ درج مطلب:۲۵ آذرماه ۱۳۹۹ش، تاریخ بازدید: ۲۳ آبانماه ۱۴۰۲ش.
- خبرگزاری صدا و سیما، صد و سومین سالگردِ ارتحال علامه سید محمد باقر درچهای»، تاریخ درج مطلب: ۲۳ آبانماه ۱۴۰۲ش، تاریخ بازدید: ۲۳ آبانماه ۱۴۰۲ش.
- خبرگزاری صدا و سیما، سالگردِ ارتحال علامه سید محمد باقر درچهای»، تاریخ درج مطلب: ۱۹ آذرماه ۱۴۰۰ش، تاریخ بازدید: ۲۳ آبانماه ۱۴۰۲ش.